Op mijn reizen rond de hooglanden en eilanden van Schotland waren de plekjes waar ik overnachtte vaak het hoogtepunt van de trip – vanuit mijn raam turen naar de breking van de golven, of mijn tent openritsen en gegroet worden door een uitbundige zonsopgang.
Schotland heeft vele hostels, hutten en slaapzalen voor backpackers met een klein budget. Voor de zelfredzame reiziger zijn er bothies & campings om in te overnachten. De Land Reform Act staat wildkamperen op bijna al het openbaar terrein toe, wat eindeloze mogelijkheden creëert om te slapen onder de sterren – hou je wel aan de Outdoor Access Code, als je besluit dit te doen.
Veel locaties sluiten in de wintermaanden; in deze periode kan het lastig zijn om betaalbaar onderdak te vinden, maar voor enthousiaste avonturiers is er altijd wel ergens een hutje te vinden, op plekken waar je het het minst zou verwachten.
Hostels en hutten
N.B. Alle Youth Hostels vereisen een lidmaatschap bij Hostelling Scotland (£25 per jaar of £3,75 per nacht).
Loch Ossian Youth Hostel ― Dit kleine ecohostel, gelegen aan Loch Ossian in het kale Rannoch Moor, is alles wat een verblijf in de Schotse Hooglanden zou moeten zijn – simpel, knus en dichtbij de natuur. Jan, die het hostel runt, steekt bij aankomst het haardvuur aan, waardoor je je meteen thuis voelt.
Er is één gemeenschappelijke ruimte om in te koken, kletsen en ontspannen, met slaapzalen ernaast. Toiletten en douches bevinden zich buiten. Meer heb je niet nodig voor een paar rustige dagen in de buitenlucht. Beklim Beinn na Lap (935 m) of neem een ochtendduik in het meer.
Rond Loch Ossian is er niets dan verlaten heuvels en heidevelden voor vele kilometers. De enige andere voorzieningen zijn bij Corrour Station House, dat fungeert als een B&B en restaurant. In de winter is het Station House gesloten, dus neem genoeg voorraden mee als je hier in deze maanden komt.
⁍ Hele jaar door geopend (alleen van dinsdag tot donderdag van nov-maart) | vanaf £23 per nacht
⁍ Voorzieningen: gedeelde slaapzaal voor mannen en vrouwen, keuken, zithoek, houtkachel, composttoilet, warme douches, droogrekken, winkeltje. Beperkte internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: geen autowegen, alleen te bereiken met de trein. 20 minuten lopen vanaf Corrour, het hoogste treinstation in het VK, op de West Highland Line tussen Glasgow en Fort William.
Browns Hostel, Stromness ― Dit hostel op Mainland Orkney kwam als een warm welkom op een paar eenzame winterdagen. Alle kamers zijn privé, maar je bent net zo goedkoop uit als in elk ander hostel. Een hele vriendelijke gastvrouw, die zo aardig was om mijn kamer voor me te bewaren terwijl ik een paar dagen naar Hoy ging. De keuken heeft een huiselijke sfeer en is ideaal om andere backpackers in te ontmoeten.
Dit is het enige hostel op Orkney dat naar mijn weten het hele jaar door open is, een vondst voor wie zich in de winter in deze streken begeeft.
Je kunt alleen contant betalen en de dichtstbijzijnde geldautomaat is in Kirkwall, zorg er dus voor dat je contant geld opneemt voordat je in Stromness aankomt.
⁍ Hele jaar door geopend | vanaf £20 per nacht
⁍ Voorzieningen: privékamers met wastafel, keuken, wasmachine, WiFi
⁍ Bereikbaarheid: ferry vanuit Scrabster of bus X1 vanaf Kirkwall
Aviemore Youth Hostel ― Een goede uitvalsbasis voor avonturen in de Cairngorms. Je loopt vanaf de voordeur zo naar een loch of heuveltop, en een korte bus- of fietsrit brengt je bij de trailhead van vele munro’s.
Het hostel is het hele jaar door gevuld; tijdens de winter verblijven hier vaak mensen die winterklimcursussen volgen. Kom hier dus niet voor je stilte en rust, maar juist om je avonturen te delen!
⁍ Hele jaar door geopend | vanaf £22 per nacht
⁍ Voorzieningen: gedeelde slaapzalen & privékamers, keuken, eetzaal, ontbijt, zithoek met TV & pooltafel, wasmachine & droogruimte, WiFi
⁍ Bereikbaarheid: bussen en treinen tussen Glasgow/Edinburgh/Perth en Inverness stoppen in Aviemore.
Braemar Youth Hostel ― Nog een locatie in de Cairngorms, nu aan de zuidkant van het berggebied. Wanneer je aankomt bij het historische jachthuis, verscholen tussen de dennenbomen, voelt het alsof je in een sprookje bent beland. De houten rode panelen in de keuken glimmen romantisch in de ochtendzon – het draagt alleen maar bij aan de magische sfeer.
Ik heb hier slechts kort overnacht op weg naar het zuiden, maar Braemar is een langer verblijf waard. Je kunt er wandelen langs de rivier Dee of door een bosrijke glen, of wildere hoogtes opzoeken op het Cairngorms plateau.
⁍ Hele jaar door geopend | vanaf £22 per nacht
⁍ Voorzieningen: gedeelde slaapzalen & privékamers, keuken, eetzaal, ontbijt, zithoek, wasmachine, WiFi
⁍ Bereikbaarheid: bus 203 vanaf Ballater
Elphin Caving Centre ― Misschien wel het beste raamuitzicht over de waanzinnige heuvels van Assynt zie je vanuit de serre van deze hut in Elphin.
Elphin Caving Centre is een speleologiehut, gericht op groepen die de grotten van Assynt willen verkennen. Als je hierin geïnteresseerd bent, bekijk dan eens de Grampian Speological Group, die de hut beheert. Ze organiseren weekenden waar nieuwe cavers ook welkom zijn. Of check, indien je in de VK gevestigd bent, of je lokale caving club een trip naar Assynt op de planning heeft staan.
⁍ Hele jaar door geopend | £5 voor clubleden, £10 voor niet-leden
⁍ Voorzieningen: stapelbedden voor 20 personen, keuken, serre met eettafel, zithoek met houtkachel, warme douches, droogruimte. Beperkte internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: bus 3A of 809 vanaf Ullapool
Harbour BBQ Hut, Rùm ― Mijn verblijf in Kinloch was volkomen onverwacht; na vier nachten in het wild te hebben geslapen, waren mijn vriend en ik die ochtend vanuit Kilmory Bay komen wandelen, met het plan om de ferry terug naar het vasteland te nemen. Maar deze bleek geannuleerd vanwege het slechte weer, en de volgende ferry kwam pas over twee dagen. Dit betekende dat we nog twee nachten vastzaten op Rùm, op de donkerste dagen van de winter. We gingen naar de dorpswinkel om onze voedselvoorraad aan te vullen. Je gaat toch niet kamperen in dit weer? waren de woorden waarmee we gegroet werden. De eigenaresse van het winkeltje bood ons haar BBQ hut aan de haven aan voor de prijs van twee pakken houtskool voor de barbeque. In deze tijd van het jaar was er niemand op het eiland behalve de 30 bewoners van Kinloch, dus de hut stond leeg. Wat een geluk voor ons! De knusse houten hut met uitzicht op zee over Loch Scresort was een hele welkome verandering na drie donkere natte dagen aan de kust, en we hebben de laatste dagen voor kerst doorgebracht met onze voeten omhoog, terwijl we kaarten speelden en wijn dronken.
De Harbour BBQ Hut bevindt zich naast Kinloch’s camping en slaapzaal, andere fijne plekjes voor een eenvoudig verblijf op dit afgezonderde eiland.
⁍ Neem contact op met harbourhut@gmail.com voor prijzen & beschikbaarheid
⁍ Voorzieningen: barbeque rooster, slaapplateau’s voor 4 personen. Neem je eigen gaspitje en slaapzak mee. Toegang tot de campingtoiletten en -douches aan de weg. Beperkte internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: 10 minuten wandelen van Kinloch’s veerhaven.
Bothies
Bothies zijn vrij toegankelijke wildernishutten verspreid over de Schotse Hooglanden en het Zuid-Schots Bergland (en andere natuurgebieden in Groot-Brittannië). Vaak zijn bothies niet meer dan vier muren en een dak met een open haard; in een bothy slapen is als kamperen, maar dan zonder een tent. Neem dan ook alles mee wat je normaal nodig hebt als je gaat kamperen, plus brandstof voor een haardvuur. Sommige bothies hebben een voorraadje hout of kool, potten en pannen, gasblikken of zelfs geblikt voedsel, achtergelaten door voorgaande bezoekers – erg handig, maar dit is nooit iets waar je op moeten rekenen. Vul voorraden zo veel mogelijk aan, en verbruik alleen dat wat je écht nodig hebt.
De meeste bothies worden onderhouden door de Mountain Bothies Association. Op hun website staat een handig overzicht van alle bothies die ze beheren. De meeste zijn verstopt in afgelegen gebieden en vergen een lange wandeling om er te komen – dit maakt de beloning wanneer je arriveert alleen maar groter.
Hou je ten alle tijde aan de bothy code: laat geen sporen achter, ruim afval op, en kom niet met groepen van meer dan 6 personen – bothies zijn immers bedoeld als schuilhut.
Abyssinia Bothy ― Mijn allereerste bothy trip was naar Abyssina, en die eerste keer is een gedenkwaardige. De opluchting als het dak in zicht komt na uren worstelen door kou en regen en wind; het aangename gevoel van vier muren om je heen; je natte kleren ophangen over de droogrekken; de opwinding over wie er die avond nog meer zal komen; de wind die ’s nachts tegen de deuren rammelt.
Het belangrijkste wat ik van die eerste bothynacht heb geleerd, is om nooit meer naar een bothy te gaan zonder hout mee te nemen. Mijn vrienden en ik dachten wat gewicht te besparen door drijfhout rond de bothy te zoeken – maar na urenlange regen was er geen hout dat droog genoeg was om een vuur mee te beginnen. Dus was mijn gedroogde voedsel onze enige bron van warmte. Het verwarmde onze buiken voor een tijdje, totdat we gedwongen werden in onze slaapzakken te kruipen en door de nacht heen te bibberen.
Abyssinia is één van de nieuwste bothies: het gebouw zelf stamt uit de 19e eeuw, maar het werd pas in 2017 openlijk toegankelijk. De bothy ligt in Glen Kinglas aan de voet van de Arrochar-Alpen, makkelijk te bereiken vanuit Glasgow. Het vormt een goed uitgangspunt voor het beklimmen van de munro’s in het gebied – bedenk wel dat je zelf een weg omhoog zult moeten vinden door struiken en modder; vanaf hier lopen er geen wandelpaden de heuvels op.
Vanaf de kant van de weg moet je een rivier oversteken om Abyssina te bereiken. Dit is onmogelijk bij hoog water, maar anno 2022 konden we gebruik maken van hekken die iets stroomopwaarts de rivier overstaken. Wees voorzichtig als je dit probeert; de constructie is heel onstabiel.
⁍ Voorzieningen: houtkachel, droogrekken, picknicktafel en stoelen, kookplateau, slaapvertrek met stapelbed voor 8 personen. Geen drijfhout in de omgeving. Beperkte internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: parkeer bij Butter Bridge, een uur lopen van Abyssina over een eenvoudig bospad. Dichtstbijzijnde busstop bij Rest and Be Thankful is een extra 2,5 km lopen langs de drukke A83 – pas hier goed op, het is geen prettige wandeling.
Over Phawhope Bothy ― Een gezellige, goed onderhouden bothy in het Zuid-Schotse Bergland. Je krijgt er een grote zachte sofa en een toiletgebouw bij – erg veel luxe voor een bothy!
Bosbouw rond de bothy doet wat af aan de spiritualiteit van de plek, maar de nabijgelegen Ettrick Hills zijn een heerlijk nachtje weg vanaf Moffat, over Croft Head (637 m) heen.
⁍ Voorzieningen: houtkachel, droogrekken, tafel, stoelen en bank, twee slaapvertrekken met platforms voor 8 personen, apart toiletgebouw met emmer en kraan om mee door te spoelen. Er is wat drijfhout in de omgeving te vinden. Geen internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: dichtstbijzijnde parkeerplaats aan het einde van de weg uit Ettrick, een half uur wandelen over een bosweg. Of neem de bus naar Moffat en wandel een stukje van de Southern Upland Way, de hoge route over Croft Head of de lage route door Wamphray Water glen (beide zo’n 14,5 km).
Burnmouth Bothy ― Rackwick Bay is de meest spectaculaire locatie van alle bothies waar ik ben geweest – een grote halvemaanvormige baai, geflankeerd door een enorme verticale klif die zich in de oceaan stort, rotsen glinsterend in de laagstaande zon. Burnmouth Bothy ligt aan het rode kiezelstrand met uitzicht op de klif, en tijdens je verblijf hier zal je blik er steeds naar afdwalen.
Burnmouth was de eerste bothy waar ik in mijn eentje in overnachtte. Het was januari, en de nacht heerste over de dag. Er zijn een aantal boerderijen uitgespreid over de baai, maar in deze tijd van het jaar waren de meeste lichtjes uit. Zittend bij het haardvuur tijdens de lange avonduren, slechts gezelschap gehouden door knetterend hout en de winterwind, was het moeilijk om me hier niet alleen te voelen. Ik voelde me klein naast de hoge kliffen, maar het was geen verkeerde plek om me klein in te voelen – integendeel.
Burnmouth Bothy wordt niet onderhouden door de MBA, maar door Hoy Trust, de organisatie die veel van Orkney’s wildste eiland beschermt. De bothy is heel simpel: één lage gemeenschappelijke ruimte met een haardstede, tafel en stenen platforms – als je met anderen deelt, kun je je dus nergens terugtrekken. Er is aparte toegang naar een toilet en wastafel; kook of filter het water voor je het opdrinkt.
Rackwick Hostel ligt in dezelfde baai. Het was gesloten toen ik er was, maar vanaf 2024 is het het hele jaar geopend.
⁍ Voorzieningen: houtkachel, droogrekken, tafel, stoelen en zitbanken, 2 veldbedden en stenen platforms voor 6 personen, spoeltoilet en stromende waterkraan. Geen drijfhout in de omgeving. Beperkte internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: 5 min lopen vanaf de parkeerplaats van Rackwick. Je kunt ook een minibus regelen vanaf de pier van Moaness, of de 9 km wandelen door de charmante Rackwick Glen.
Guirdil Bothy ― Er zijn weinig plekken waar ik in Schotland ben geweest, die zo afgelegen voelden als Guirdil Bay op Rùm. Misschien was het de drie uur lange wandeling ernaartoe over kaal veenland. Misschien was het de duisternis van de winter, die de kust omhulde. Misschien was het het ontbreken van elke spoor van menselijk leven, op een eiland dat überhaupt al vrijwel onbewoond is.
Wat het ook was, er is zo’n wilde schoonheid hier – ze zuigt je op, en zolang je hier bent, vergeet je even dat er een wereld buiten de baai is. Je brengt je dagen door met het beklimmen van Bloodstone Hill (388 m) en het verzamelen van bloedsteen op het strand, het doorzoeken van zeegrotten en het spotten van herten en wilde geiten in de heuvels. En al die tijd zijn er de deinende golven en het kleine Canna in de zee.
De voormalige herdershut is een ruime bothy, met een ladder naar een zolderruimte waar veel plek is voor slaapmatjes. De begane vloer is in tweeën verdeeld, waardoor de gemeenschappelijke ruimte bij de haard een intieme sfeer heeft.
⁍ Voorzieningen: open haard, droogrekken, tafel en stoelen, kookplateau, zolderruimte voor 8 personen. Er is wat drijfhout in de omgeving te vinden. Geen internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: 10 km wandelen vanaf Kinloch door Kinloch Glen & Glen Shellesder, eerst over een onverharde weg, daarna over een drassig voetpad. Meerdere rivierdoorkruisingen voor je de bothy bereikt, waarvan de laatste lastig kan zijn na zware regenval.
Camban Bothy ― Bij bothies denk ik aan donkere winternachten, opdrogend na een grimmige wandeltocht, het haardvuur als mijn enige lichtbron. Maar het is net zo’n magisch gevoel om in een bothy te verblijven op het hoogtepunt van de lente, wanneer er de hele nacht een zwak licht door de ramen schijnt en je uit je donzen slaapzak zweet. Dit is mijn herinnering aan Camban Bothy.
Camban ligt aan het hoofd van een weelderige glen, verstopt tussen enkele van de meest sfeervolle heuvels in Schotland. Aan de noordkant in de schaduw van Bheinn Fhada; naar het zuiden toe brede vergezichten over de Brothers Ridge van Kintail.
De bothy heeft een karakteristiek rood dak en kozijnen en een aangenaam interieur. Je komt binnen via een gang met deuren naar twee ruimtes waar je je in terug kan trekken, beide met een haard en slaapplateau’s.
Als je iets meer comfort wil, kun je ook naar Glen Affric Youth Hostel lopen, 3 km dieper de vallei in. Het is de meest afgelegen jeugdherberg in Schotland en een warme oase in het hart van de Kintail-wildernis.
⁍ Voorzieningen: houtkachel en open haard, droogrekken, tafel, stoelen en banken, kookplateau, twee stapelbedden met plek voor 8 personen. Geen drijfhout in de omgeving, geen internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: directe bus vanuit Glasgow naar Ault a’Chruinn of parkeerplaats in Morvich. De beste route naar de bothy is door Gleann Lichd, 13 km wandelen vanaf Morvich. Andere routes zijn door Gleann Gniomhaidh over Bealach an Sgàirne (dramatischer landschap maar een drassiger pad en grotere klim) of vanaf Glen Shiel over An Caorann Mòr (erg drassig).
Campings
Scourie Caravan & Camping Site ― Staanplaatsen op een rotsachtige kust uitkijkend over een dromerige baai in Sutherland. De campingbar fungeert als dorpspub. De grootste verrassing hier is de kleine ferry-expeditie naar het eiland Handa, een natuurreservaat met enorme vogelkolonies (en puffins in de lente!). Toen ik de kliffen van het eiland afspeurde met mijn verrekijker, voelde ik me een echte padvinder!
⁍ Hele jaar door geopend | vanaf £13 per nacht
⁍ Voorzieningen: gras en verharde staanplaatsen met elektriciteit, wasmachine, afwasruimte met waterkoker en magnetron, supermarkt en bar die eten serveert, chemisch afvalpunt, WiFi in bar.
⁍ Bereikbaarheid: bus 805 vanaf Inverness
Horgabost Campsite ― Kamperen in de winderige duinen van Zuid-Harris, met spectaculair uitzicht over het eiland Taransay en de heuvels van Noord-Harris. Probeer een kuil in de duinen te vinden voor wat beschutting, maar bereid je voor om goed uit te waaien.
De camping wordt veel bezocht door fietsers die de Hebridean Way fietsen. Het toiletgebouw kan wel een upgrade gebruiken, maar de gemeenschappelijke ruimte is een fijne plek om te zitten en te kletsen met andere kampeerders.
Direct vanaf de camping kun je schitterend wandelen over eindeloze stukken strand. Vind de staande steen van Macleod of neem de Coffin Road door het veenland.
⁍ Open mei – september | vanaf £10 per nacht
⁍ Voorzieningen: vrije grasstaanplaatsen zonder elektriciteit, betaalde douches, afwasruimte met gemeenschappelijke koelkast en stopcontacten, chemisch afvalpunt, geen WiFi.
⁍ Bereikbaarheid: bus W10 vanuit Tarbert stopt hier op verzoek.
Caolasnacon Caravan & Camping Park ― Eén van mijn favoriete plekjes in de Westelijke Hooglanden, op de zuidelijke oever van Loch Leven. Je wordt hier verwend met zowel een perfecte zonsopgang als -ondergang over de gehele lengte van het meer. De mooiste kampeerplekken zijn pal aan het water, maar in de zomer is het verstandig iets hoger op de oever te kamperen om aan de ergste midges te ontsnappen.
⁍ Open april – oktober | vanaf £22 voor een kleine tent
⁍ Voorzieningen: grasstaanplaatsen met elektriciteit, gemeubileerde caravans te huur, afwasruimte, 2 wasmachines en drogers, chemisch afvalpunt, geen WiFi.
⁍ Bereikbaarheid: bus N44 tussen Fort William en Kinlochleven stopt langs de kant van weg.
Glenbrittle Campsite ― Glenbrittle is een inham op het zuiden van Skye aan de monding van een ruige glen, met een camping aan het water. Alhoewel het toiletgebouw in een slechte staat was toen ik hier was (dat is inmiddels misschien verbeterd) en de midges hier vreselijk zijn in de zomer, is de locatie vlak achter Glenbrittle Beach, aan de voet van de Cuillin bergen, te mooi om niet te noemen.
⁍ Open eind maart – mid oktober | vanaf £13 per nacht
⁍ Voorzieningen: grasstaanplaatsen met elektriciteit, wasmachine, afwasruimte, winkeltje en café, geen internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: dichtstbijzijnde busstop is in Carbost (15 km). In de zomer rijdt bus T54 tot aan de Fairy Pools (7 km).
Glen Rosa Campsite ― Glen Rosa is een romantische glen, zelfs naar Schotse maatstaven, die langzaam omhoogklimt richting de dramatische heuvels van Arran. Aan het begin van de glen ligt een kleine camping, die zo simpel is dat het bijna als wildkamperen voelt, maar met de nabijheid van een toilet en waterkraan. Mijn vrienden en ik zijn verderop in de glen gaan staan, zodat we de volgende ochtend een snellere start konden maken aan de corbetts, maar de camping zag er erg aanlokkelijk uit, omringd door bomen in alle kleuren van de herfst. Waarschijnlijk de beste tijd van het jaar om hier te kamperen, want de midges schijnen vreselijk te zijn in de zomer. Je bent vrij om je tent op te zetten overal op het grasveld langs de rivier, en je zult je avond doorbrengen starend naar Glen Rosa, waar Arran’s heuvels je lokken.
⁍ Hele jaar door geopend | £5 via honesty box
⁍ Voorzieningen: vrije grasstaanplaatsen zonder elektriciteit, toiletten, waterkraan, afvalbak, geen douches, beperkte internetverbinding.
⁍ Bereikbaarheid: bus 322 vanaf Brodick stopt bij de afslag naar Glen Rosa, op 1,2 km afstand. Of driekwartier wandelen vanaf Brodick.
Wildkamperen
Ik zou lang kunnen praten over de beste plekken om in Schotland te wildkamperen, de opties zijn oneindig – maar het leukste aan wildkamperen is juist om je eigen plekjes te ontdekken langs een route. Pak de kaart erbij, bestudeer het landschap en zoek naar vlakke stukken grond dichtbij een waterbron. Een paar van mijn favoriete nachten in de buitenlucht waren hoog op heuveltoppen als Suilven of Conic Hill. Geweldige taferelen om bij op te staan, maar ver weg van stromend water en beschutting heb je er niet bepaald een goede nachtrust. Een aangenamer nachtje kamperen doe je aan de oever van een loch of in een beschutte baai, of beneden in een vallei. Bij de meeste bothies is er ook een kampeergrond – een goede optie voor een eerste keer wildkamperen.
Campervans zijn een andere populaire manier van reizen door Schotland. Hoewel de Schotse Outdoor Access Code niet geldt voor campers, en vrij kamperen in een busje dus in principe niet is toegestaan, wordt het op de meeste plekken wel getolereerd. Er zijn speciale parkeerplaatsen in natuurgebieden die vragen om een kleine donatie, soms met eenvoudige voorzieningen als een toilet. Voorbeelden zijn de West Harris Trust Spots en Stoer Lighthouse. Maar je kunt stoppen langs iedere kleine weg, zo lang er geen bord hangt dat ’s nachts parkeren verbiedt. Parkeer ook nooit in een ‘passing place’. Hou je aan dezelfde regels als bij wildkamperen: parkeer uit het zicht van huizen, laat geen sporen achter en gooi chemisch afval alleen weg bij een chemisch afvalpunt.
Geef een reactie